Rozdział 1 — Tajemnicze skrzypnięcie
Był pogodny poranek, kiedy ośmioletni Jaś znalazł w ogrodzie coś bardzo dziwnego. Pod starym dębem, obok skrzyni z zabawkami, ziemia lekko zapadła się i ukazała mała, okrągła szczelina. Z brzegów szczeliny wystawały metalowe zębatki i kawałki szkła.
„Co to jest?” — zapytał Jaś sam siebie. Miał na imię Jakub, ale wszyscy wołali go Jaś. Był ciekawy świata. W kieszeni miał ołówek, jabłko i notesik, w którym pisał krótkie notatki.
Jaś pochylił się i dotknął chłodnej rączki jakiegoś przycisku. Usłyszał ciche skrzypnięcie, jakby zegar budził się ze snu. Z ziemi wypłynęła wąska ścieżka światła. Ścieżka mieniła się złotem i błękitem i prowadziła w dół, w głąb ziemi.
„To wygląda jak przejście” — mruknął Jaś, ale też poczuł lekkie mrowienie w brzuchu. Miał ochotę biec, ale też wiedział, że powinien być ostrożny. Wziął notes, ołówek i jabłko, odłożył buty na stopień i zszedł pieszo po świetlistej ścieżce.
„Ach, nie zapomniałem niczego!” — powiedział. „No, może tylko skarpetek do tańca z dinozaurem.”
Ścieżka zaprowadziła go do drzwi. Drzwi były z mchu i miedzi. Na nich widniały małe słońca zrobione z kawałków szkła. Kiedy Jaś dotknął jednego słońca, drzwi zaszeleściły i uchyliły się. Za nimi rozpościerał się ogród jak żaden inny.
To był ogród zegarów słonecznych. Setki małych i dużych zegarów stało wśród kwiatów. Każdy zegar miał inny kształt: niektóre wyglądały jak lisa, inne jak statek, a niektóre jak latające ryby. W powietrzu latały małe świetliste motylki. Każdy z nich niósł małą wskazówkę.
„Witaj!” — odezwała się miękka, dźwięczna głoska. Jaś spojrzał w górę i zobaczył, że jedna z rzeźb zegarów ma oczy i uśmiech. Była to rzeźba Koguta Słońca. Jego kostki były jak małe zegarki.
„Jestem Kogutek” — powiedział zegar. „A ty kto?”
„Jaś” — odpowiedział chłopiec. „Jak tu trafiłem?”
„Przejście wybrało ciekawych” — rzekł Kogutek. „Odwiedzasz Ogród Godzin. Tu czas ma kształt i głos. Możesz poznać przeszłość, gdy tego chcesz, ale pamiętaj — czas tu jest zabawny. Lubi robić psikusy.”
Jaś poczuł radość. „Czy mogę zobaczyć jadłospis przeszłości?” — zapytał żartem.
„Najpierw musisz nauczyć się czytać wskazówki” — zaśmiał się Kogutek. „Chodź, pokażę ci jeden mały sprawdzian.”
Jaś zanotował w notesie: „Dziura pod dębem. Ogród Zegarów. Kogutek mówi: czas robi psikusy.” Potem machnął ołówkiem jak mały sternik. Zaczęła się przygoda.
Rozdział 2 — Spotkania i mini-paradoksy
Kogutek poprowadził Jasia ścieżką z kamieni, które tykały jak serca. Po drodze spotkali Zegar-Kota, który mruczał i wskazywał czas łapką.
„Uwaga na maleńkie paradoksy!” — mruczał Kot. „One lubią się chować pod liśćmi.”
„Czym jest paradoks?” — zapytał Jaś, podskakując ze ciekawości.
„To takie dziwne zdarzenie, które mówi: ‘Zaraz zrobię coś, co zmieni mnie zanim to zrobię'” — wytłumaczył Kot. „Na przykład: jeśli ktoś zjadłby swoje śniadanie wczoraj, jakby było dzisiaj, kto sprzątnie talerz?”
Jaś zaśmiał się. „Czy to oznacza, że muszę uważać, żeby nie sprzątać talerza dwa razy?”
„Dokładnie” — odpowiedział Kogutek. „Ale nie martw się. Paradoksy tu są malutkie, jak pchły zegarowe. Nie wyrządzą krzywdy. Lubią tylko robić zamieszanie.”
Nagle drzewo obok zadrżało i rozwinęła się z niego postać w zielonym płaszczu. Była to Pani Minuta. Miała w dłoni lupę i zegarek kieszonkowy.
„Och!” — wyszeptała. „Kto odwiedza nasz ogród? Ach, młody podróżnik! Czy wiesz, że każda minuta ma swoją piosenkę?”
„Naprawdę?” — zachwycił się Jaś.
Pani Minuta podała mu małą melodię. Kiedy Jaś nucił, jedna z rzeźb zniosła mu na dłoń małą wskazówkę. Wskazówka była ciepła jak rogalik.
„Zachowaj ją”, rzekła Pani Minuta. „To twoja mapa. Jeśli kiedyś się zgubisz, zrób trzy obroty wokół najstarszego zegara i wskaż swoje marzenie za pomocą wskazówki. Czas cię znajdzie.”
Jaś schował wskazówkę do kieszeni. W notesie zapisał: „Wskazówka — mapa. Trzy obroty = powrót.” Uśmiechnął się. Czuł się bezpiecznie. Ogród był dziwny, ale czuły.
Potem nadszedł mały paradoks. Mały dźwięk, jak dzwonek, oznajmił, że ktoś zażądał odwrotnego śniadania: chleb najpierw na kolację, potem na śniadanie. Zegar-Kot zagrzmiał: „Ktoś zjadł moje mleko… wczoraj, które miało być jutro!”
Jaś poczuł, jak wszystko delikatnie wiruje. Jedna z rzeźb wskazała mu, że czas lubi robić takie żarty. „W takich chwilach trzeba być wdzięcznym za porządek” — powiedział Kogutek. „Wdzięczność to sposób na naprawienie małego bałaganu.”
„Wdzięczność?” — powtórzył Jaś. „To znaczy dziękować?”
„Tak” — rzekła Pani Minuta. „Powiedz ‘dziękuję' czasowi i on odda ci spokój.”
Jaś stanął na miękkim mchu i powiedział głośno: „Dziękuję, czasie, za śmiech i za porządek.” Powietrze zadrżało. Mały paradoks wycichł jak zabawka, której naciśnięto guzik.
„Działa!” — krzyknął Jaś. W notesie dorysował serduszko obok słowa „wdzięczność”.
Rozdział 3 — Ogród dawnych dni
Kogutek zaprowadził Jasia do większej polany, gdzie stał ogromny zegar słoneczny na kształt stołu. Na jego krawędziach były wyryte imiona — imiona dni. Wskazówka na środku była tak duża, że Jaś mógł po niej przejść.
„To jest Zegar Pamięci” — powiedział Kogutek. „Możesz zobaczyć jeden dzień z przeszłości. Wybierz dzień mądrze.”
Jaś usiadł na wskazówce i zamknął oczy. Pomyślał o dniu, kiedy tata pomógł mu zbudować domek dla ptaków. Pomyślał o zapachu trocin i o śmiechu mamy. Wskazówka lekko zadrżała i przeniosła ich obraz. Obok Jasia pojawiła się mała chmurka zapisu — wszystko wyglądało jak stary film.
„O, pamiętasz?” — zapytała Pani Minuta.
„To był mój najlepszy dzień” — wyszeptał Jaś, a łza radości spłynęła mu po policzku. „I zapomniałem podziękować tacie za to, że uczył mnie wbić gwoździk.”
„To proste” — powiedziała Pani Minuta. „Możesz podziękować teraz. Wdzięczność nie ma daty ważności.”
Jaś poczuł, jak w jego sercu robi się cieplej. „Tato, dziękuję” — wyszeptał do powietrza, a obraz zamrugał i zniknął. Wskazówka pokazała godzinę, która była dokładnie równa chwili podziękowania.
„Uważaj na paradoksy sercowe” — zaśmiał się Zegar-Kot. „Czasem, jeśli powiesz ‘dziękuję' w przeszłości, ktoś w przyszłości będzie pamiętał bez przypominania.”
„To brzmi jak czar” — rozmówił Jaś.
„To nie czar, to pamięć” — rzekła Pani Minuta. „Wdzięczność przechowuje się w czasie jak nasionko. Kiedy je podlewasz, rośnie w przyszłość.”
Na polanie pojawił się nagle mały mężczyzna z długą brodą zrobioną z liści. Przedstawił się jako Pan Paradox, ale wyglądał bardziej na stróża ogrodu niż na złoczyńcę.
„Zadanie dla ciebie” — powiedział łagodnie. „Odnajdź trzy zagubione wskazówki. Małe wskazówki skakały w przeszłość i lubią chować się przy wspomnieniach. Kto je znajdzie, dostanie prawo do jednego powrotu.”
„A jeśli nie znajdę?” — zapytał Jaś.
„Wrócisz tak czy siak, ale może chcesz przedłużyć swoją przygodę” — odpowiedział Pan Paradox. „I pamiętaj — pomagaj zegarom, bo każdy, komu pomożesz, będzie cię pamiętał.”
Jaś zgodził się. „Zaczynam szukać” — oświadczył i zanotował w notesie: „Znaleźć 3 wskazówki. Pomoc = pamięć.”
Wskazówki znajdowały się w najdziwniejszych miejscach. Jedna była ukryta w pniu zapomnianej zabawki, druga schowała się w cieniu starych butów dziadka, trzecia w skrzyni z listami. Każde odnalezienie przynosiło małą scenę z przeszłości: chwile śmiechu, drobne kłótnie, ciepłe obiady. Każda scena kończyła się jednym słowem: „Dziękuję”.
„Zobaczysz” — powiedział Kogutek. „Każde ‘dziękuję' to mały most między czasami.”
Jaś czuł się ważny. Pomagał ludziom pamiętać rzeczy, które zapomnieli. I z każdym „dziękuję” jego serce rosło.
Rozdział 4 — Powrót i wspomnienie
Po znalezieniu trzeciej wskazówki panowała cisza. Zegar Pamięci podziękował cichym dźwiękiem. Pan Paradox wręczył Jaśowi maleńki kluczyk z napisem „Tu i Teraz”.
„Ten kluczyk otwiera drzwi powrotu” — powiedział. „Użyj go, kiedy będziesz gotowy.”
Jaś przytulił kluczyk i spojrzał na ogród. Wszystko było takie piękne, ale myśl o domu ciepła. W notesie zapisał: „Klucz = powrót. Dziękuję ogrodowi.”
„Czy mogę jeszcze coś zrobić?” — zapytał niepewnie.
„Możesz zostawić prezent dla ogrodu” — rzekła Pani Minuta. „Coś, za co będziesz wdzięczny. To sprawi, że ogród będzie pamiętał.”
Jaś pomyślał i wyjął z kieszeni jabłko. „To dla ogrodu” — oznajmił. Położył jabłko na kamieniu, a motylki natychmiast ułożyły z niego mały kompot czasu. Zapach jabłka rozszedł się po polanie i otulił wszystko jak kocyk.
„To piękne” — powiedział Kogutek. „Wdzięczność zawsze smakuje dobrze.”
Jaś użył kluczyka. Drzwi pod dębem otworzyły się z tym samym skrzypnięciem. Ścieżka światła zawirowała i zabrała go z powrotem do ogrodu swojego podwórka. Stał przy starym dębem. Nic nie wyglądało inaczej — tylko w kieszeni miał teraz trzy maleńkie wskazówki, a w sercu ciepłe, błyszczące wspomnienie.
Tata podjechał na rowerze i zawołał: „Jaś! Jesteś gotowy na obiad?”
Jaś pobiegł do domu i przytulił tatę. „Tato, dziękuję, że pomogłeś mi zrobić domek dla ptaków” — powiedział bez wahania.
Tata uśmiechnął się zaskoczony. „Och, to było wczoraj” — rzekł. „Ale dziękuję, że pamiętasz. To znaczy dla mnie bardzo wiele.”
Jaś pomyślał o ogrodzie zegarów. O Kogutku, Pani Minucie, Zegarze-Kocie i Panu Paradoxie. O drobnych paradoksach, które rozwiązały się dzięki prostemu „dziękuję”. W notesie zapisał ostatnią notatkę: „Wdzięczność działa. Powrót: dom.”
Wieczorem Jaś usiadł przy biurku i otworzył notes. Dookoła pokoju stały obrazki i fragmenty trocin z domku dla ptaków. Wziął ołówek i napisał list do ogrodu, bo przyszedł mu do głowy pomysł.
List był krótki:
„Drogi Ogrodzie,
Dziękuję za przygodę. Nauczyłem się dziękować. Znalazłem trzy wskazówki. Oddaję jedno jabłko w pamięci.
Z wdzięcznością,
Jaś.”
Na następnym ranku, kiedy pierwsze promienie słońca dotknęły jego łóżka, Jaś znalazł na poduszce mały kawałek szkła w kształcie słońca. Leżał tam jak prezent od ogrodu. Jaś uśmiechnął się szeroko.
„To nasionko wdzięczności” — powiedział cicho do siebie i włożył je do pudełka z pamiątkami. Wiedział, że kiedy indziej, jeśli będzie potrzebował, będzie mógł powrócić do ogrodu. Ale teraz był szczęśliwy, bo był tu i teraz — z rodziną, z domkiem dla ptaków i z sercem pełnym dziękuję.
I tak Jaś nauczył się, że podróże w czasie mogą być jak spacer po ogrodzie: pełne śmiechu, drobnych zagadek i lekcji, które pomagają docenić zwykłe dni. Paradoksy? Cóż, one nadal od czasu do czasu skrzypią w krzakach, ale teraz Jaś wie, że wystarczy powiedzieć „dziękuję”, otworzyć oczy i wrócić do tego, co naprawdę ważne.
