Rozdział 1
Rudy Lis miał notes w kratkę, ołówek za uchem i nos, który potrafił wyczuć kłopoty szybciej niż dym z przypalonego tosta. Mieszkał w mieście, w parku obok kanału. Ludzie myśleli, że jest „tylko lisem”. A on wolał myśleć, że jest „lisem od spraw”.
Tego popołudnia w parku odbywał się mały kiermasz. Były lemoniady, rogaliki i stoisko Pani Malwy, florystki, która robiła bukiety tak piękne, że aż chciało się mówić szeptem.
— Dla kogo ten? — zapytał Rudy, wskazując bukiet z błękitnymi chabrami i białymi stokrotkami.
— Dla zwycięzcy jutrzejszego biegu nad kanałem — uśmiechnęła się Pani Malwa. — Mały bukiecik, ale z sercem.
Rudy już miał powiedzieć coś mądrego, kiedy Pani Malwa nagle zamarła. Jej oczy zrobiły się okrągłe jak dwa guziki.
— Nie… nie ma go! — wyszeptała.
— Czego nie ma? — Rudy od razu otworzył notes.
— Wstążki. Tej najważniejszej. Złotej. Miałam nią przewiązać bukiet. Leżała w pudełku pod ladą, a teraz… pustka.
Rudy pochylił się, zajrzał pod stół. Rzeczywiście: pudełko stało, a w nim tylko trzy zielone wstążki i jedna w kropki.
— Kto mógł ją wziąć? — zapytał, a jego ogon poruszył się jak wycieraczka w deszczu.
— Nie wiem. Przed chwilą podszedł tu tłumek dzieci, ktoś się śmiał… a potem usłyszałam takie cichutkie „psst, psst”. Myślałam, że to wiatr.
Rudy nadstawił uszu. Park brzmiał zwyczajnie: ptaki, śmiech, rowerowe dzwonki. A jednak… między tym wszystkim, jak nitka między guzikami, znów pojawił się szept.
„Pssst…”
Rudy zesztywniał.
— Słyszysz? — zapytał Panią Malwę.
— Ja? Już nie — odpowiedziała niepewnie. — Może to twoja wyobraźnia, Rudasku.
Rudy nie lubił, gdy ktoś mówił „wyobraźnia” w sprawach śledczych. Wyobraźnia była dobra do wymyślania naleśników z chmur. Ale tu chodziło o fakt: zniknęła złota wstążka.
Na ziemi, obok stoiska, Rudy zauważył coś błyszczącego. Schylił się. To był maleńki brokat, jakby z dekoracyjnej taśmy.
— Pierwszy trop — mruknął i wpisał: „BROKAT. ZŁOTY?”
Z drugiej strony alejki ktoś przebiegł szybko, z czymś żółtym wystającym z kieszeni kurtki.
Rudy ruszył. A wraz z nim — szept, który zdawał się prowadzić go jak niewidzialny palec.
Rozdział 2
Rudy biegł między ławkami i koszami na śmieci. Nie pędził na oślep. W śledztwie liczy się głowa, nie tylko łapy.
Zatrzymał się przy fontannie. Woda chlupotała spokojnie, a obok stały trzy osoby, które mogły coś widzieć: Kamil w niebieskiej czapce, Zosia z hulajnogą i starszy pan z psem jamnikiem.
Rudy podszedł do Kamila.
— Widziałeś kogoś przy stoisku Pani Malwy? — zapytał.
— Ja? Tylko patrzyłem na bukiety — Kamil wzruszył ramionami. — Ale widziałem, jak ktoś się schylał pod ladę. Taki… w zielonej bluzie.
Rudy zanotował: „ZIELONA BLUZA”.
— A ty, Zosiu? — zwrócił się do dziewczynki.
— Słyszałam „psst” — powiedziała cicho. — Myślałam, że to ktoś woła kolegę. Potem widziałam, jak ktoś pobiegł w stronę kanału. Miał kaptur i… coś błyszczało.
Starszy pan pogłaskał jamnika.
— Mój Bąbel też coś wyczuł — mruknął. — Pociągnął w stronę śluzy. Tam, gdzie jest ta miejska śluza i mostek. Jakby ktoś szedł szybko, zostawiając zapach… cukierków.
— Cukierków? — Rudy uniósł brwi.
— Tak, takich cytrynowych. Bąbel je uwielbia. Niestety.
Rudy poczuł, że puzzle zaczynają mieć kształt. Śluza miejska była niedaleko. Miejsce znajome, ale trochę tajemnicze: woda w kanale raz była nisko, raz wysoko, a wielkie wrota śluzy skrzypiały jak stara szafa.
— Dziękuję — powiedział Rudy. — I proszę: słuchajcie uważnie. Czasem ważna wskazówka przychodzi szeptem.
Gdy odchodził, szept znów wrócił, tym razem wyraźniejszy, jakby mówił tuż przy jego uchu:
„Nie patrz tylko. Słuchaj.”
Rudy zatrzymał się. Rozejrzał. Nikogo podejrzanie blisko. A jednak to zdanie było tak konkretne, że aż zapisał je w notesie.
„NIE PATRZ TYLKO. SŁUCHAJ.”
— No dobra — mruknął do siebie. — To słucham.
Zamknął na chwilę oczy. Usłyszał koła hulajnogi, śmiech, szum wody… i jeszcze jeden dźwięk: delikatne „szszsz”, jakby coś tarło o metal.
To dochodziło od strony śluzy.
Rudy ruszył w tamtą stronę, ale wolniej. Tym razem nie gonił. Zbierał informacje, jak ktoś, kto łapie krople deszczu do kubka.
Rozdział 3
Śluza miejska wyglądała jak wielka brama do innego świata. Z jednej strony kanał był spokojny, z drugiej woda wirowała lekko, bo poziom był inny. Na moście wisiała tabliczka: „UWAGA. NIE PRZECHODZIĆ PO BARIERKACH.” Ktoś dopisał flamastrem: „Bo spadniesz i będziesz mokry.” Rudy parsknął.
Przy śluzie pracował Pan Roman, operator. Miał kamizelkę odblaskową i minę człowieka, który zna wszystkie skrzypnięcia tego miejsca.
— Panie Romanie — Rudy podszedł pewnie. — Zginęła złota wstążka z kiermaszu. Ktoś mógł uciekać w tę stronę. Widział pan kogoś w zielonej bluzie?
Pan Roman zmarszczył czoło.
— W zielonej? Był tu chłopak. Albo dziewczyna. Kaptur, plecak. Kręcił się przy barierce, patrzył na wodę, jakby coś w niej widział. I ciągle szeleściło mu coś w kieszeni.
— Szeleściło? — Rudy od razu przypomniał sobie „szszsz”.
— Jak taśma. Albo papier. A potem usłyszałem ciche „psst”, jakby ktoś dawał znak. Odwróciłem się, ale nikogo nie zobaczyłem. Tylko Burek, ten kot z magazynu, zerwał się i pobiegł w stronę starej budki narzędziowej.
Rudy spojrzał na małą budkę z blachy, stojącą obok śluzy. Drzwi były uchylone.
„Pssst…”
Szept teraz brzmiał jak prośba. Rudy podszedł.
W środku pachniało smarem, mokrym drewnem i… cytrynowymi cukierkami. Na podłodze leżał papierek z żółtym paseczkiem.
— Drugi trop — szepnął Rudy, chowając papierek do kieszeni.
W rogu budki stała skrzynka, a na niej coś złotego. Rudy już miał się ucieszyć, ale to był tylko stary, wyblakły sznurek. Za to na gwoździu wisiał fragment wstążki w kropki, podobnej do tej z pudełka Pani Malwy.
— Ktoś tu grzebał w wstążkach — mruknął.
Nagle z zewnątrz dobiegł chlupot. Rudy wyskoczył. Na pomoście, tuż przy śluzie, ktoś przykucał i coś wciskał pod metalową krawędź.
— Hej! — zawołał Rudy.
Postać drgnęła, odwróciła się i… okazała się małym bobrem w zielonej bluzie, z kapturem zsuniętym na oczy. Bóbr miał policzki napchane jak dwa worki.
— Ja nic! — wyrzucił z siebie, a słowa wyszły trochę jak „ja niff”.
— Spokojnie — Rudy uniósł łapy. — Nie jestem strażnikiem. Jestem lisem od spraw. Co tam chowasz?
Bóbr spojrzał na wodę, potem na Rudego. A wtedy szept odezwał się znowu, jakby z samej śluzy:
„Słuchaj jego strachu.”
Rudy zmiękczył głos.
— Jeśli się boisz, to powiedz. Czasem najlepiej zacząć od prawdy, nawet jeśli jest trochę mokra.
Bóbr przełknął.
— Ja… ja wziąłem wstążkę. Ale nie chciałem ukraść. Ja chciałem… naprawić.
Rozdział 4
Rudy usiadł na krawędzi pomostu, tak żeby nie blokować przejścia, i skinął głową.
— Opowiedz od początku.
Bóbr wytarł nos rękawem zielonej bluzy.
— Nazywam się Bruno. Wczoraj widziałem, jak Pani Malwa przewiązywała bukiety. Złota wstążka była najładniejsza. A ja… ja mam małą siostrę. Ona jutro ma występ w szkole. Chciałem zrobić jej coś specjalnego. Tylko że… nie mam pieniędzy.
— I dlatego wziąłeś? — Rudy mówił spokojnie, ale jego ogon nie był zadowolony.
Bruno pokręcił głową tak szybko, że kaptur mu spadł.
— Nie tylko. Ja… ja znalazłem coś przy śluzie. — Wskazał metalową krawędź. — Tu jest szczelina. I coś w niej brzęczało, kiedy woda się podnosiła. Słyszałem to od kilku dni. Nikt mi nie wierzył. Pan Roman mówił, że „śluza zawsze skrzypi”.
Rudy nachylił się.
— Co brzęczało?
— Taki cienki drucik. Jak żyłka. Zaczepił się i robił „szszsz”, a potem „ding”. Bałem się, że coś się zepsuje, że wrota się zablokują. A ja… ja lubię śluzę. To fajne miejsce.
— I co ma do tego wstążka?
Bruno wyjął z kieszeni zwinięty złoty pasek. Błysnął jak promień słońca.
— Chciałem użyć wstążki jak znacznika. Przywiązać do tego drucika, żeby Pan Roman zobaczył. Bo jak mówię, to nikt nie słucha. A jak coś powiewa, to każdy patrzy.
Rudy poczuł ukłucie w sercu. Bo to brzmiało rozsądnie… i smutno. Ktoś miał ważną obserwację, ale został zignorowany.
— Bruno — powiedział — rozumiem twój pomysł. Ale wstążka była czyjaś. Zabrana bez pytania to nadal kradzież, nawet jeśli intencja jest dobra.
Bruno spuścił głowę.
— Wiem. I jeszcze gorzej… ja usłyszałem „psst”. Jakby ktoś mi podpowiedział, że to dobry pomysł. Jakby… jakby wstążka sama mnie wołała.
Rudy zamarł. Ten szept. To „psst”. Ono nie było tylko w jego uszach. Słyszał je też Bruno.
Rudy rozejrzał się po śluzie. Wiatr? Ptaki? A może… coś, co ociera się o metal i robi dźwięk jak szept.
— Pokaż mi tę szczelinę — poprosił.
Bruno ostrożnie podważył metalową klapkę. Rudy nadstawił ucho. Woda poruszyła się lekko, a coś cienkiego zadrżało:
„Pssst… pssst…”
Rudy aż się uśmiechnął.
— To nie duch śluzy — powiedział. — To żyłka. I ona naprawdę szeptała.
Bruno mrugnął.
— Serio?
— Serio. Kiedy woda naciska, żyłka się napina i trze o metal. Brzmi jak „psst”. Wiesz, co to znaczy?
— Że nie zwariowałem? — Bruno uśmiechnął się nieśmiało.
— Że miałeś rację, że słyszałeś coś ważnego. A teraz trzeba to naprawić… i oddać wstążkę.
— Ale Pan Roman się zdenerwuje.
— Jeśli mu dobrze wytłumaczymy i pokażemy dowód, to jest szansa, że posłucha. Tylko musimy być odważni i uprzejmi. I mówić prawdę.
Rudy wstał.
— Chodź. Zrobimy to razem.
Rozdział 5
Pan Roman stał przy dźwigni. Kiedy zobaczył Rudego i Bruna, uniósł brwi.
— Oho. Mam tu kółko dyskusyjne? — burknął, ale nie złośliwie.
Rudy stanął obok, jak prawdziwy detektyw na miejscu zdarzenia.
— Panie Romanie, mamy dwa fakty i jedno „psst”. Proszę posłuchać.
Bruno przełknął ślinę.
— Ja… ja wziąłem złotą wstążkę z kiermaszu. Chciałem… — urwał.
— Chciał oznaczyć problem w śluzie — dokończył Rudy. — Tu, w tej szczelinie, jest żyłka albo drucik. Kiedy woda się rusza, to szeptało. To nie był wiatr. To było tarcie.
Pan Roman zmrużył oczy.
— Żyłka? Skąd by się tu wzięła?
Rudy wyjął z kieszeni papierek po cytrynowym cukierku i pokazał.
— Ktoś tu stał i jadł cukierki. A żyłka… może po wędkarzu, może po kimś, kto bawił się nad wodą. Zaczepiła się i weszła w szczelinę. Jeśli zostanie, może się nawinąć na mechanizm.
Pan Roman przysiadł, zajrzał. Rudy i Bruno trzymali latarkę z breloczka (Rudy nosił ją „na wszelki wypadek”, czyli zawsze). Rzeczywiście: cienka żyłka tkwiła tam jak złośliwa nitka w swetrze.
— No proszę… — mruknął Pan Roman. — I to robiło ten dźwięk.
W tym momencie woda lekko drgnęła, a żyłka znów zaszeptała:
„Pssst…”
Pan Roman aż prychnął.
— Rzeczywiście. Śluza gada.
Rudy uśmiechnął się.
— Czasem trzeba przestać mówić i zacząć słuchać — powiedział cicho.
Pan Roman podrapał się po brodzie.
— Dobra. Wyciągnę to. — Wziął szczypce, pewnym ruchem wyciągnął żyłkę i owinął ją na patyk. — Gotowe.
Bruno odetchnął tak głośno, że aż woda mogła się obrazić.
— A teraz sprawa wstążki — Pan Roman spojrzał na Bruna surowiej. — Oddasz i przeprosisz.
— Tak — Bruno kiwnął głową i podał złotą wstążkę Rudemu. — I… przepraszam. Naprawdę.
Rudy wziął wstążkę jak dowód rzeczowy.
— Pójdziemy do Pani Malwy razem — zaproponował. — Bruno powie, co zrobił i dlaczego. A ja dopilnuję, żeby nikt go nie zjadł wzrokiem.
— Ja nie jadam bobrów wzrokiem — mruknął Pan Roman. — Co najwyżej kanapką.
Bruno uśmiechnął się pierwszy raz naprawdę.
— Dziękuję, Panie Romanie.
— Nie dziękuj, tylko następnym razem… powiedz. A ja posłucham — odpowiedział operator i popatrzył na śluzę, jakby nagle stała się bardziej żywa.
Rudy poczuł, że ta sprawa nie jest tylko o wstążce. Jest też o tym, żeby nie zbywać czyjegoś „psst”.
Rozdział 6
Na kiermaszu wciąż było gwarno, choć słońce zaczynało zjeżdżać w dół jak moneta do kieszeni. Pani Malwa układała kwiaty, gdy Rudy i Bruno podeszli do stoiska.
— Pani Malwo — zaczął Rudy. — Mam rozwiązanie zagadki.
Pani Malwa wyprostowała się, a jej dłonie zatrzymały się w połowie wiązania bukietu.
— Ojej. To poważnie brzmi.
Rudy położył złotą wstążkę na ladzie.
— Oto ona. Bruno ją wziął. Ale nie po to, by ją zatrzymać. Chciał oznaczyć problem przy śluzie. Usłyszał dziwny szept, nikt mu nie wierzył, więc próbował „zrobić znak”.
Bruno stanął prosto, choć widać było, że wolałby schować się w kieszeni.
— Przepraszam. Powinienem był zapytać. I… oddaję. Jeśli trzeba, mogę pomóc przy kiermaszu, żeby to jakoś naprawić.
Pani Malwa patrzyła na niego chwilę. Potem jej surowa mina zmiękła jak masło na ciepłej bułce.
— Dziękuję, że oddałeś i że mówisz prawdę — powiedziała. — To wymaga odwagi. Ale pamiętaj: dobre pomysły też muszą być uczciwe.
Bruno kiwnął głową.
— A to „psst” — dodał Rudy — to nie było czary. To żyłka, która ocierała o metal w śluzie. Szept był ostrzeżeniem, tylko takim… mechanicznym.
Pani Malwa roześmiała się cicho.
— Czyli śluza próbowała rozwiązać sprawę razem z wami.
— Trochę tak — przyznał Rudy.
Pani Malwa wzięła złotą wstążkę i zaczęła przewiązywać bukiet dla zwycięzcy biegu. Palce miała zwinne jak ptaki.
— Bruno — powiedziała nagle — skoro jutro twoja siostra ma występ… to mam propozycję.
Bruno uniósł głowę, zaskoczony.
— Mogę zrobić dla niej mały bukiecik. Bez złotej wstążki. Za to z czymś, co jest ważniejsze.
— Z czym? — zapytał Bruno.
— Z rozmową — odpowiedziała Pani Malwa. — I z obietnicą, że kiedy coś usłyszysz, ktoś cię wysłucha. A jeśli nie… to przyjdź do mnie. Ja lubię słuchać.
Rudy poczuł, że jego detektywistyczne serce robi ciche „klik”, jak zamek, który wreszcie pasuje do klucza.
Pani Malwa wybrała kilka drobnych kwiatów: trzy stokrotki, gałązkę lawendy i mały listek mięty. Związała je zieloną wstążką w kropki.
— Proszę. Mały bukiet — powiedziała, podając go Brunowi. — Na szczęście. I na odwagę.
Bruno wziął go ostrożnie, jakby trzymał w łapach coś, co może się rozśpiewać.
— Dziękuję… — wyszeptał.
Rudy spojrzał na kanał. Wiatr poruszył liśćmi, a gdzieś daleko, przy śluzie, rozległ się już tylko zwykły szum wody. Bez „psst”.
— Sprawa zamknięta — mruknął Rudy, zapisując ostatnią notatkę: „SŁUCHANIE = SUPERMOCA”.
A potem, zupełnie nie detektywistycznie, pomógł Brunowi nieść mały bukiecik tak, żeby żaden kwiatek nie stracił płatka.
